Tuesday, 8 October 2019

महिषासुर मर्दिनी स्तोत्र भावानुवाद

गुरु कृपेने लाभली लिखाणास या स्फूर्ती
कुलस्वामिनी म्हाळसा संकल्पासी देई शक्ती

अयि गिरिनन्दिनि नन्दितमेदिनि विश्वविनोदिनि नन्दिनुते।
गिरिवरविन्ध्य-शिरोधि-निवासिनि विष्णुविलासिनि जिष्णुनुते
भगवति हे शितिकण्ठ-कुटुम्बिनि भूरिकुटुम्बिनि भूरिकृते
जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते ।।1

सुरवरवर्षिणि दुर्धरधर्षिणि दुर्मुखमर्षिणि हर्षरते
त्रिभुवनपोषिणि शङ्करतोषिणि किल्बिषमोषिणि घोषरते।।
दनुजनिरोषिणि दितिसुतरोषिणि दुर्मदशोषिणि सिन्धुसुते।
जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते ।।2

हे गिरी कन्यके अंबे विश्व तारक मोदीनी
तुज ध्याती शिवगण अंबिके शिव मोहिनी।
गिरीश्रेष्ठ या शिखरी विंध्याचल निवासिनी
विष्णू प्रिया भगवती तुज वंदी गे भामिनी
गृहस्वामिनी तू सखी प्राणिमात्रा सुखविसी
कुलस्वामीनी म्हाळसा पूर्ण करी संकल्पासी
महिषासुरमर्दिनी तुझा जयजयकार
अति मोहक रमणी तव हा केशसंभार
आनंदाचे रूप तुझे कृपा देवगणांवरी
वधी दुर्मुख धाकही अति घोर त्या असुरी
त्रिभुवन पालक तू नीळकंठा तोषविसी
तुझा जयघोष करी पाप तयांचे हरिसी
हे सागरकन्यके तू क्रोधी दैत्यकुळांवरी
वधी दुर्मद दानव सेनापती अति घोरी
महिषासुरमर्दिनी तुझा जयजयकार
अति मोहक रमणी तव हा केशसंभार

अयि जगदम्ब  कदम्बवनप्रियवासिनि तोषिणि  हासरते
शिखरि शिरोमणि तुङ्गहिमालय-शृंगनिजालय-मध्यगते
मधुमधुरे मधुकैटभगञ्जिनि महिषविदारिणि रासरते
जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते ।।3

अयि निजहुँकृतिमात्रनिराकृतधूम्रविलोचनधूम्रशते
समर-विशोषित-रोषितशोषित-बीजसमुद्भव-बीजलते
शिव शिव शुम्भ-निशुम्भमहाहवतर्पितभूतपिशाचरते
जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते ।।4

जगन्माते म्हाळसाई हास्य विलसे अधरी
प्रिय कदंबाचे वन तेथे रमसी सुंदरी।
उच्च ह्या गिरीशिखरी वास करी हिमालयी
मधुपेक्षा ही मधुर रूप तुझे सुखदायी।
मधु कैटभारी दैत्य तू सहज विनाशिले
रास खेळतांना किती रममाण  गे अमले।
महिषासुरमर्दिनी तुझा जयजयकार
अति मोहक रमणी तव हा केशसंभार।
तव हुंकाराने भस्म झाला तो धुम्रलोचन
माये मारीयले ऐसे  क्रोधभरे दैत्यगण।
रक्तबीजा संहारिले गिळवुनी रक्तकणू
भासे समरांगणात रक्तबीज लता जणू।
शुंभ निशुंभ असुरा धाडी गे यमसदनी
भूत पिशाच्चासमेत रणी फिरसी रागिणी
महिषासुरमर्दिनी तुझा जयजयकार
अति मोहक रमणी तव हा केशसंभार।

अयि शतखण्डविखण्डितरुण्ड-वितुण्डित शुण्ड गजाधिपते
निजभुजदण्डनिपातितचण्ड-विपाटितमुण्डभटाधिपते
रिपुगजगण्ड-विदारणचण्डपराक्रमशौण्डमृगाधिपते
जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते ।।5

धनुरनुषङ्ग-रणक्षणसङ्ग-परिस्फुरदङ्ग-नटत्कटके
कनकपिशङ्गपृषत्कनिषङ्गरसत्भटशृङ्गहताबटुके
हतचतुरङ्गबलक्षितिरङ्ग-घटद्बहुरङ्ग-रसद्बटुके
जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते ।।6

तव शक्तिशाली गज करी असुरांचे खंड
शत छिन्न-भिन्न देह विखंडीत करी धड।
अष्टभुजा शिवशक्ती तुझ्या भुजा बलदंड
सहजची तू संहारी असुर ते चंड मुंड।
असुरांच्या या संगरी झेपावतो गजावरी
आहे जयाची  स्वामिनी तोच समर्थ केसरी।
महिषासुरमर्दिनी तुझा जयजयकार
अति मोहक रमणी तव हा केशसंभार।
धनुष्याचा टणत्कार शर वर्षाव पाहुनी
बाहू वीरांचे स्फुरती नृत्य करिती हर्षुनी।
सोनियाच्या भात्यातील परयुक्त त्या शरांनी
योद्धे होतसे घायाळ सैन्यातील गर्जनांनी।
चतुरंग बल दैत्य अति घोर रिपू ध्वनी
त्रिभुवन थरथरे रक्तपाट वाहे रणी।
महिषासुरमर्दिनी तुझा जयजयकार
अति मोहक रमणी तव हा केशसंभार।

अयि रणदुर्मद-शत्रुवधाद्धुर-दुर्धरनिर्भर-शक्तिभृते
चतुरविचारधुरीणमहाशय-दूतकृत-प्रमथाधिपते
दुरित-दुरीह-दुराशय-दुर्मति-दानव-दूतदुरन्तगते
जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते ।।7

अयि शरणागत- वैरिवधूजन-वीरवराभयदायिकरे
त्रिभुवनमस्तक-शूल-विरोधि-शिरोधिकृतामलशूलकरे
दुमिदुमितामर-दुन्दुभिनाद-मुहुर्मुखरीकृत-दिङ्गनिकरे
जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते ।।8

युद्ध मद दैत्य गणा चढतसे रणांगणी
शत्रूवध करावया शक्तीशाली तू कल्याणी।
अधिपती हा गणांचा धुरंधर नि चतुर
ऐसा दूत नेमियला उमापती गे शंकर।
परी दुर्वर्तनी दुष्ट दूत येति दानवाचे
तव  दूत सुविचारी करी हरण गर्वाचे।
 महिषासुरमर्दिनी तुझा जयजयकार
अति मोहक रमणी तव हा केशसंभार।
येति वैरी स्त्रीयागण देसी वीरांना अभय
येई जो शरण तुला नसे तया काही भय।
दिव्य शूल तव हाती त्रिभुवनी शोभतसे
करी विरोध तयाचे शीर हाती फळ जैसे।
विजयश्री लाभे तुज नाद दुंदुभीचा वाजे
देवगण आनंदीत हर्षे दशदिशा गाजे।
महिषासुरमर्दिनी तुझा जयजयकार
अति मोहक रमणी तव हा केशसंभार।

सुरललनाततथेयित - थेयित-थाभिनयोत्तर-नृत्यरते
कृतकुकुथा-कुकुथोदिडदाडिक - –तालकुतुहल गानरते
धुधुकुटधूकुटधिन्धिमितध्वनि –- धीरमृदङ्ग - निनादरते
जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते ।।9

जयजय-जाप्य-जये जयशब्द –परस्तुतितत्पर-विश्वनुते
झणझण-झिञ्झिम झिङ्कृतनुपूर-शिञ्जितमोहितभूतपते
नटितनटार्ध -नटीनटनायक - –नाटन- नाटित - नाट्यरते
जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते ।।10

सुर सुंदरी  करी गे नर्तनची तुज सवे
शिवसखी तू रमसी करी तकथै बरवे।
दिड दिड दा ताल हा दशदिशा निनादतो
करी कुकुथा कुकुथा ध्वनी वाद्यांचा होतो।
धुधुकुट मित ध्वनी बोल मृदंगाचे येति
सखे गायनी वादनी रमलीस तू पार्वती।
महिषासुरमर्दिनी तुझा जयजयकार
अति मोहक रमणी तव हा केशसंभार।
जयघोष करी भक्त गाती स्तुती तव अंबे
विश्व हे स्तविती तुज होई प्रसन्न जगदंबे।
झण झण झिम झिम तव नुपूर वाजती
भूतनाथा मोहविसी सखी अंबिका भारती।
कुणी पूर्ण नटलेले रंगलेले अर्ध कुणी
नट नटी समवेत नृत्य करिसी मोहिनी
महिषासुरमर्दिनी तुझा जयजयकार
अति मोहक रमणी तव हा केशसंभार।

अयि सुमनः सुमन: सुमनः सुमनः सुमनोरमकान्तियुते
श्रितरजनीरजनीरजनीरजनीरजनीकरवत्रभृते
सुनयनविभ्रमरभ्रमरभ्रमरभ्रमरभ्रमराभिहते
जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते ।।11

महितमहाहववल्लभ-तल्लक-वल्लिक-रल्लित-भल्लिरते
विरचितवल्लि-कपालिक-पल्लिक झिल्लिक-भिल्लिक वर्गवृते
श्रुतकृतफुल्लसमुल्लसितारुण-–तल्लज—पल्लव-सल्ललिते
जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते ।।12

सुकोमल मनोहर गंधयुक्त पीतवर्णी
पुष्पासम तव कांती आहे गे मनहरणी।
आल्हादक तव रुप तूच दुर्गा निलवर्णा
पुनवेच्या चंद्रासम सुखदायी तू सुवर्णा।
नील नेत्र तयावरी भृंग फिरती मोहूनी
तुज त्रासवी चंचले परी शोभे तू मालिनी
महिषासुरमर्दिनी तुझा जयजयकार
अति मोहक रमणी तव हा केशसंभार।
महा भीषण समरी सैन्यबळ लढतसे
करी विश्राम शिबीरी तालयुक्त गान असे।
पुष्प लता सुमनांनी सुशोभित पर्णकुटी
तुजसाठी निर्मिती गे जे वंदितात धुर्जटी।
किरकिरी रातकिडे सवे भिल्ल वर्ग नारी
पुष्प कर्णभूषा शोभे साजे तुजसी सुंदरी।
महिषासुरमर्दिनी तुझा जयजयकार
अति मोहक रमणी तव हा केशसंभार।

अयि सुदतीजन-लालस-मानस-मोहन-मन्मथराजसुते
अविरलगण्डगलन्मदमेदुरमत्तमतङ्गगजराजगते
त्रिभुवनभूषण-भूत-कलानिधिरूप-पयोनिधिराजसुते
जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते ।।13

कमलदलामल-कोमलकान्ति -कलाकलितामल –भाललते
सकल-विलास-कलानिलय-क्रमकेलिचलत्-कलहंस कुले
अलिकुल-सङ्कुल-कुन्तलमण्डल-मौलिमिलिन्द-बकुलालिकुले
जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते ।।14

शुभ्र दंतपंक्ती युक्त मन मोहक मदन
पुत्र मानसी वत्सले देई तया जीवदान।
मदोन्मत्त गजराज मद स्त्राव जया शिरी
ऐसी तू गजगामिनी तव चाल डौलदारी।
त्रिभुवन भूषण ही  शशी सम सुखकर
क्षीरसागर कन्यका  आली गे अवनीवरी।
महिषासुरमर्दिनी तुझा जयजयकार
अति मोहक रमणी तव हा केशसंभार।
सुकोमल कांतीमान चंद्रकोरी सम भाल
भासे कमलदल हे अति सुंदर विशाल
कला विलास आश्रया कला निपुण मानिनी
चाल तव हंस गती  अति ऐट गे मोहीनी
तव कुंतल माळीती फुले बकुल गंधित
जणू भासे भृंग येति तव बटा उडवीत।
महिषासुरमर्दिनी तुझा जयजयकार
अति मोहक रमणी तव हा केशसंभार।

करमुरलीरव –वर्जित-कूजित-लज्जित-कोकिल-मञ्जुमते
मिलितमिलिन्द-मनोहर-गुञ्जित-रञ्जितशैल-निकुञ्जगते
निजगणभूत-महाशबरीगण-रङ्गणसम्भृत-केलिरते
जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते ।।15

कटितटपीत-दुकूल-विचित्र-मयूखतिरस्कृत - चण्डरुचे
जितकनकाचल -मौलिमदोर्जित -गर्जितकुञ्जर-कुम्भकुचे
प्रणतसुराऽसुर- मौलिमणि-स्फुरदंशुलसन्नखचन्द्ररुचे
जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते ।।16

तव करी गे मुरली स्वर मधुर निर्मीती
स्वर ऐसे मुरलीचे कोकिळाही लाजती।
गिरी शिखरी सुंदर लता वेली कुंजवनी
भृंग गुंजन नादन रम्य स्थळी निवासनी।
सख्या आदिवासी भिल्ल तव सभोवती येति
रमणीय ऐसे नृत्य तुज संगती क्रीडती।
महिषासुरमर्दिनी तुझा जयजयकार
अति मोहक रमणी तव हा केशसंभार।
कटी पीत वसन गे लखलख तेज ऐसे
कांती झळके प्रकाशी रविकर फिका भासे।
कनकचि गिरिवरी घेई मृगेंद्र जयनी
गजशिर भव्य तसे वक्ष गे जननी
देव दानव ठेवीती तव पायी मुकूटही
हिऱ्यासम चमचमे तव पदीची नखेही
 महिषासुरमर्दिनी तुझा जयजयकार
अति मोहक रमणी तव हा केशसंभार।

विजित-सहस्रकरैक -सहस्रकरैक -सहस्रकरैकनुते
कृतसुरतारक-संगरतारक-संगरतारक-सुनूनुते
सुरथ-समाधि -समान –समाधि-समान-समाधि - सुजाप्यरते
जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते ।।17

पदकमलं करुणानिलये वरिवस्यति योऽनुदिनं सुशिवे
अयि कमले कमलानिलये कमलानिलय स कथं न भवेत्
तवपदमेव परं पदमस्त्विति शीलयतो मम किं न शिवे
जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते ।।18

सहस्त्रचि किरणांनी युक्त ऐसा रविराज
जयावरी विजयी तो तुज स्तविती अधोक्षज।
देवगणा रक्षण्यास स्कंद ये समरांगणी
वधियेलें तारकास पुत्र वंदी तुज जननी।
स्तवी सुरथ समाधी राजा वैश्य उभयता
प्राप्त होई इष्ट फल लाभे तुझी प्रसन्नता।
महिषासुरमर्दिनी तुझा जयजयकार
अति मोहक रमणी तव हा केशसंभार।
सर्व मंगल मांगल्ये प्रतिदिन तुज ध्याती
कमलनिवासिनी गे विष्णु स्वरूप ते होती
तव चरण कमल हेच परमपद गे
ब्रह्म चारीणि तू शिवशक्ती रमणी गे।
ऐसे ब्रह्मपद तुझे मनी मानसी कमले
त्यासी शिवपद प्राप्ती कैसी न होई अमले।
महिषासुरमर्दिनी तुझा जयजयकार
अति मोहक रमणी तव हा केशसंभार।

कनकलसत्कलसिंधुजलैरनुषिञ्जति ते गुणरङ्गभुवम्
भजति स किं न शचीकुचकुम्भ-नटीपरिरम्भ-सुखानुभवम्
तव चरणं शरणं करवाणि सुवाणि पथं मम देहि शिवम्
जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते ।।19

तव विमलेन्दुकुलं वदनेन्दुमलं कलयन्ननुकूलयते
किमु पुरुहूत-पुरिन्दुमुखी-सुमुखीभिरसौ विमुखी क्रियते
मम तु मतं शिवमानधने भवतीकृपया किमु न क्रियते
जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते ।।20

अयि मयि दीनदयालुतया कृपयैव त्वया भवितव्यमुमे
अयि जगतो जननीति यथाऽसि मयाऽसि तथाऽनुमताऽसि रमे
यदुचितमत्र–भवत्पुरूगं कुरु शाम्भवि देवि दयां कुरु मे
जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते ।।21

सुवर्णचि कुंभातील जल सिंचन करिती
तव सुंदर अंगणी भक्त तुज जे ध्याती।
स्वर्ग सुखचि असे हे त्यांसी सुखावह भासे
आनंदानुभव घेई अप्सरांच्या सहवासे।
तव चरणी शरण आहे गे माय मृडानी
करी मम कल्याण  देई मज मधु वाणी।
महिषासुरमर्दिनी तुझा जयजयकार
अति मोहक रमणी तव हा केशसंभार।
तव मुखचंद्रमा गे तेजाळे प्रकाश ऐसा
भासे दुजा चंद्र जणू  मान्य करी नभ ऐसा।
तव रूप गे तेजस्वी अति मोहक सुंदर
इंद्रपुरी च्या ललना झुकविती गे नजर।
शिवनाम ज्या हृदयी तूच हे जगज्जननी
करी सर्व तव कृपा ऐसे वाटे माझे मनी।
महिषासुरमर्दिनी तुझा जयजयकार
अति मोहक रमणी तव हा केशसंभार।
हे उमे कल्याणकारी  दीनांवरी कृपा जैसी
सदोदित मजवर माते कृपा दृष्टी  तैसी।
जगताची तू जननी रमे कृपावती माता
मान्य करी गे मजसी पदी दे आश्रय आता।
हेचि उत्तम योग्यच दैन्य कष्ट दूर  करी
तुज शरण शरण  वत्सले परमेश्वरी।

         श्रीमद शंकराचार्य यांनी रचलेल्या
    महिषासुरमर्दिनी स्तोत्राचा भावानुवाद संपूर्ण.

रसिका




























1 comment: